UMNO DAN GOLKAR: BAYANG KUASA LAMA YANG MASIH MENCARI NAFAS BAHARU

KEJATUHAN kuasa dominan jarang bermakna penghapusan terus daripada pentas politik. 

Ia lebih sering menjadi permulaan kepada fasa yang lebih rumit: fasa penyesuaian, survival dan pencarian semula identiti. 

Dalam konteks ini, perbandingan antara UMNO dan Golkar selepas kehilangan dominasi masing-masing adalah satu cermin yang relevan, walaupun tidak serupa sepenuhnya.

Selepas era Suharto berakhir melalui gelombang Reformasi 1998, Golkar tidak lagi menjadi “mesin kuasa negara”. Ia berubah daripada parti pemerintah kepada parti yang bergantung kepada politik gabungan. Namun, yang menarik, Golkar tidak mati—ia menukar kulitnya. Dari simbol hegemoni, ia menjadi pemain pragmatik dalam sistem demokrasi yang lebih terbuka.

UMNO mengalami trajektori yang hampir sama selepas Pilihan Raya Umum ke-14. Kejatuhan daripada tampuk kuasa pusat bukan sekadar kekalahan pilihan raya, tetapi juga runtuhnya persepsi bahawa dominasi itu kekal. Sejak itu, UMNO bergerak dalam ruang politik yang lebih sempit, lebih bersyarat, dan lebih bergantung kepada rundingan.

Persamaan paling ketara antara kedua-duanya ialah transformasi daripada parti dominan kepada parti “pengimbang kuasa”. Dalam fasa ini, kekuatan bukan lagi terletak pada kemampuan memerintah sendirian, tetapi pada kebolehan membentuk dan bertahan dalam gabungan. Politik menjadi lebih transaksional, bukan ideologikal.

Namun, di sinilah juga perbezaan mula ketara. Golkar beroperasi dalam sistem politik Indonesia yang lebih cair, di mana kesetiaan parti lebih fleksibel dan ideologi kurang mengikat. UMNO pula masih terikat dengan struktur politik berasaskan blok dan identiti yang lebih keras, menjadikan proses penyesuaian lebih kompleks dan kadangkala lebih berkonflik.

Lebih penting, kedua-dua parti ini berkongsi satu cabaran yang sama: krisis kepercayaan. Apabila kuasa yang lama telah digunakan terlalu lama, masyarakat cenderung menuntut alternatif—bukan sekadar perubahan wajah, tetapi perubahan cara berfikir. Di sinilah ujian sebenar bermula.

UMNO hari ini bukan lagi parti yang boleh bergantung kepada nostalgia sejarah. Begitu juga Golkar selepas Reformasi. Kedua-duanya hanya akan kekal relevan jika mampu menjawab satu soalan asas politik moden: adakah mereka bersedia berubah secara struktur, atau hanya menyesuaikan diri secara kosmetik?

Sejarah menunjukkan, parti yang pernah dominan tidak mudah lenyap. Tetapi sejarah juga mengajar bahawa tidak semua parti dominan mampu kembali menjadi pusat kuasa. Sesetengahnya kekal hidup—tetapi sebagai bayang kepada diri mereka yang dahulu.