UMNO DAN GOLKAR: BAYANG KUASA LAMA YANG MASIH MENCARI NAFAS BAHARU

KEJATUHAN kuasa dominan jarang bermakna penghapusan terus daripada pentas politik. 

Ia lebih sering menjadi permulaan kepada fasa yang lebih rumit: fasa penyesuaian, survival dan pencarian semula identiti. 

Dalam konteks ini, perbandingan antara UMNO dan Golkar selepas kehilangan dominasi masing-masing adalah satu cermin yang relevan, walaupun tidak serupa sepenuhnya.

Selepas era Suharto berakhir melalui gelombang Reformasi 1998, Golkar tidak lagi menjadi “mesin kuasa negara”. Ia berubah daripada parti pemerintah kepada parti yang bergantung kepada politik gabungan. Namun, yang menarik, Golkar tidak mati—ia menukar kulitnya. Dari simbol hegemoni, ia menjadi pemain pragmatik dalam sistem demokrasi yang lebih terbuka.

UMNO mengalami trajektori yang hampir sama selepas Pilihan Raya Umum ke-14. Kejatuhan daripada tampuk kuasa pusat bukan sekadar kekalahan pilihan raya, tetapi juga runtuhnya persepsi bahawa dominasi itu kekal. Sejak itu, UMNO bergerak dalam ruang politik yang lebih sempit, lebih bersyarat, dan lebih bergantung kepada rundingan.

Persamaan paling ketara antara kedua-duanya ialah transformasi daripada parti dominan kepada parti “pengimbang kuasa”. Dalam fasa ini, kekuatan bukan lagi terletak pada kemampuan memerintah sendirian, tetapi pada kebolehan membentuk dan bertahan dalam gabungan. Politik menjadi lebih transaksional, bukan ideologikal.

Namun, di sinilah juga perbezaan mula ketara. Golkar beroperasi dalam sistem politik Indonesia yang lebih cair, di mana kesetiaan parti lebih fleksibel dan ideologi kurang mengikat. UMNO pula masih terikat dengan struktur politik berasaskan blok dan identiti yang lebih keras, menjadikan proses penyesuaian lebih kompleks dan kadangkala lebih berkonflik.

Lebih penting, kedua-dua parti ini berkongsi satu cabaran yang sama: krisis kepercayaan. Apabila kuasa yang lama telah digunakan terlalu lama, masyarakat cenderung menuntut alternatif—bukan sekadar perubahan wajah, tetapi perubahan cara berfikir. Di sinilah ujian sebenar bermula.

UMNO hari ini bukan lagi parti yang boleh bergantung kepada nostalgia sejarah. Begitu juga Golkar selepas Reformasi. Kedua-duanya hanya akan kekal relevan jika mampu menjawab satu soalan asas politik moden: adakah mereka bersedia berubah secara struktur, atau hanya menyesuaikan diri secara kosmetik?

Sejarah menunjukkan, parti yang pernah dominan tidak mudah lenyap. Tetapi sejarah juga mengajar bahawa tidak semua parti dominan mampu kembali menjadi pusat kuasa. Sesetengahnya kekal hidup—tetapi sebagai bayang kepada diri mereka yang dahulu.

PRU-16: APAKAH BAYANGAN PRU 2025 SABAH BERULANG DI PENTAS PARLIMEN?

KEPUTUSAN Pilihan Raya Negeri Sabah 2025 memberi satu mesej yang jelas tetapi tidak mudah ditafsir: rakyat tidak lagi selesa menyerahkan kuasa mutlak kepada satu blok politik.

Sebaliknya, mereka memilih untuk mengimbangi kuasa melalui sokongan yang berpecah antara Gabungan Rakyat Sabah (GRS), Parti Warisan dan Barisan Nasional. 

Hasilnya ialah sebuah kerajaan yang lahir daripada kompromi, bukan dominasi.

Persoalannya kini: adakah corak ini akan berulang dalam PRU-16?

Jawapannya tidak semudah ya atau tidak. Namun, jika ada satu pelajaran penting daripada Sabah 2025, ia adalah hakikat bahawa politik Malaysia — khususnya di Sabah — sedang bergerak ke arah era fragmentasi kuasa.

Di peringkat negeri, pengundi Sabah cenderung membuat pilihan berdasarkan isu tempatan: bekalan air, infrastruktur asas, peluang pekerjaan, serta tuntutan hak negeri seperti MA63 dan 40 peratus hasil. Dalam konteks ini, parti-parti tempatan seperti GRS dan Warisan mempunyai kelebihan kerana dilihat lebih dekat dengan realiti kehidupan rakyat.

Namun di pentas Parlimen, dimensi politik berubah. Isu nasional seperti kos sara hidup, kestabilan kerajaan pusat dan dasar ekonomi memainkan peranan lebih besar. 

Ini membuka ruang kepada parti nasional untuk kembali relevan, walaupun mungkin ditolak di peringkat negeri.

Apa yang lebih penting, keputusan Sabah 2025 memperlihatkan satu trend yang sukar dinafikan: pengundi semakin strategik, bukan lagi sentimental. 

Mereka tidak terikat sepenuhnya kepada mana-mana parti. Sebaliknya, mereka mengundi untuk mencipta keseimbangan — satu bentuk “check and balance” secara langsung melalui peti undi.

Jika trend ini berterusan, PRU-16 berpotensi menyaksikan perkara berikut:

Pertama, pertandingan pelbagai penjuru akan kekal, melibatkan GRS, Warisan, BN serta gabungan nasional lain. Ini hampir pasti membawa kepada keputusan yang tidak memihak secara mutlak kepada mana-mana blok.

Kedua, Sabah akan sekali lagi muncul sebagai “kingmaker” dalam pembentukan kerajaan Persekutuan. Dalam situasi Parlimen tergantung, kerusi-kerusi dari Sabah menjadi penentu siapa yang memerintah di Putrajaya.

Ketiga, rundingan politik pasca pilihan raya akan menjadi lebih penting daripada kempen sebelum pilihan raya. Ertinya, mandat rakyat bukan lagi penamat proses politik, tetapi permulaan kepada tawar-menawar kuasa.

Namun, ada juga kemungkinan bahawa sejarah tidak akan berulang. Jika berlaku penjajaran politik yang lebih jelas — contohnya kerjasama formal antara GRS dengan blok nasional tertentu — maka keputusan boleh berubah secara drastik. Begitu juga jika isu nasional mencetuskan gelombang besar yang menenggelamkan pertimbangan lokal.

Akhirnya, PRU-16 bukan sekadar ujian kepada parti-parti politik, tetapi juga cerminan kematangan pengundi. Sabah 2025 menunjukkan bahawa rakyat tidak lagi mudah dipengaruhi oleh retorik semata-mata. Mereka mahukan hasil, bukan janji.

Dan dalam politik yang semakin kompleks ini, satu perkara pasti: kuasa mutlak semakin sukar dicapai, manakala kuasa rundingan semakin bernilai.

KEPUTUSAN PRN SABAH 2025: RAKYAT DI PERSIMPANGAN ANTARA GRS DAN WARISAN

Pilihan Raya Negeri Sabah 2025 telah menghantar satu mesej yang tidak boleh disalah tafsir: rakyat tidak memberikan mandat mutlak kepada mana-mana pihak.

Sebaliknya, mereka meletakkan Sabah di satu persimpangan - antara kesinambungan di bawah Gabungan Rakyat Sabah (GRS) dan harapan perubahan yang dibawa Parti Warisan.

Keputusan yang menyaksikan GRS muncul sebagai blok terbesar tetapi gagal mencapai majoriti sendiri, manakala Warisan pula kekal kuat sebagai pencabar utama, menggambarkan satu realiti politik yang semakin matang tetapi dalam masa sama rapuh. 

Ini bukan kemenangan mutlak, dan bukan juga kekalahan total — ini adalah mandat yang terpecah.

Dalam politik, kemenangan tanpa dominasi adalah satu amaran. GRS mungkin berjaya membentuk kerajaan melalui sokongan parti lain,  dan  menjadikannya kebergantungan.

Kerajaan yang dibentuk menuntut kebijaksanaan yang lebih tinggi dalam mentadbir. 

Setiap keputusan tidak lagi boleh dibuat secara unilateral. Setiap dasar perlu mengambil kira sensitiviti rakan politik dan,lebih penting, kehendak rakyat yang jelas tidak memberi cek kosong.

Pada masa yang sama, kekuatan Warisan sebagai blok pembangkang tidak boleh dipandang ringan. 

Dengan jumlah kerusi yang hampir menyaingi GRS, Warisan telah membuktikan bahawa naratif mereka masih relevan dan mendapat tempat di hati sebahagian besar rakyat Sabah.

Ini menjadikan mereka bukan sekadar pembangkang biasa, tetapi satu alternatif kerajaan yang sentiasa berada dalam bayang-bayang kuasa.

Apa yang lebih signifikan ialah mesej yang tersirat di sebalik angka-angka ini. 

Rakyat Sabah tidak lagi terikat kepada parti nasional. Mereka semakin cenderung kepada politik berasaskan lokaliti — politik yang menyentuh isu hak negeri, pembangunan setempat dan maruah Sabah dalam Persekutuan. 

Dalam konteks ini, kedua-dua GRS dan Warisan sebenarnya berkongsi satu tanggungjawab besar: membuktikan bahawa parti tempatan mampu mentadbir dengan lebih baik daripada naratif lama yang berpusat di Semenanjung.

Namun, keadaan ini juga membawa risiko. Apabila mandat berpecah, kestabilan menjadi sesuatu yang perlu diusahakan, bukan dijamin. 

Sejarah politik Sabah telah berkali-kali menunjukkan bahawa kerajaan yang terbentuk atas asas sokongan tipis mudah terdedah kepada tekanan, peralihan kesetiaan, dan krisis dalaman. Tanpa disiplin politik yang tinggi, keputusan PRN ini boleh menjadi titik permulaan kepada ketidaktentuan baharu.

Penulis melihat keputusan PRN 2025 sebagai satu peluang — bukan kebuntuan. 

Ia adalah peluang untuk mematangkan demokrasi Sabah. 

Kerajaan yang terbentuk perlu bergerak dengan rendah diri, menyedari bahawa kuasa yang diperoleh adalah hasil kompromi rakyat. 

Dalam masa yang sama, pembangkang perlu memainkan peranan secara konstruktif, bukan sekadar menunggu kegagalan kerajaan untuk meraih keuntungan politik.

Akhirnya, rakyat Sabah telah membuat pilihan yang sangat jelas: mereka tidak mahu dominasi, mereka mahukan keseimbangan. Mereka tidak menyerahkan kuasa sepenuhnya kepada satu pihak, tetapi menuntut akauntabiliti daripada semua.

Persoalannya kini bukan siapa menang, tetapi siapa yang mampu membuktikan mereka layak untuk terus memimpin.

Sabah telah berada di persimpangan. Arah yang dipilih selepas ini akan menentukan bukan sahaja masa depan politik negeri, tetapi juga kedudukan Sabah dalam landskap Malaysia yang semakin berubah.